Czerniak skóry

Czerniak skóry, jako najczęstsze schorzenie wskutek powiększającej się dziury ozonowej.
Czerniak jest nowotworem złośliwym skóry. Najczęściej powstaje w obrębie znamion barwnikowych, nazywanych potoczne pieprzykami. Jeśli czerniak jest wykryty w bardzo wczesnym okresie, może być w pełni wyleczalny. Niestety, w Polsce większość osób zgłasza się do lekarza, gdy zmiany trwają już kilka miesięcy i są bardzo zaawansowane. Dlatego liczba osób umierających z powodu czerniaka jest w naszym kraju bardzo duża. Ponad 90 proc. wszystkich czerniaków znajduje się na skórze, ale nowotwór ten może umiejscawiać się wszędzie tam, gdzie pojawiają się komórki barwnikowe, a zwłaszcza wewnątrz gałki ocznej, na błonie śluzowej narządów płciowych, w jamie ustnej, krtani, przełyku, żołądku, jelitach i odbycie. Czerniak może powstawać w obrębie zdrowej skóry, ale jest to niezwykle rzadkie. Najczęściej przekształceniu w czerniaka ulegają znamiona barwnikowe. Ten typ nowotworu wywodzi się z melanocytów (tzn. komórek barwnikowych wytwarzających i zawierających melaninę), które ulegają złośliwej przemianie. Czerniak najczęściej umiejscawia się na skórze, ale może także pojawiać się wszędzie tam, gdzie występują melanocyty, tzn. na błonach śluzowych (w jamie ustnej, odbytnicy), w siatkówce oka. Jego szczególna złośliwość jest spowodowana wyjątkowo dużą skłonnością do wczesnych przerzutów oraz niewielką podatnością na leczenie. Do czynników ryzyka, które mogą powodować rozwój czerniaka, zalicza się stałe drażnienie i urazy oraz długotrwałą ekspozycję na słońce. Zauważono częstsze występowanie czerniaka u osób o jasnej karnacji narażonych na przewlekłe działanie promieniowania słonecznego, zwłaszcza w dzieciństwie. Pewną rolę mogą odgrywać także naturalne przemiany hormonalne. Zaobserwowano bowiem częstsze występowanie czerniaka w okresie pokwitania, ciąży i połogu. Dlatego też na czerniaka choruje nieco więcej kobiet niż mężczyzn, za to przebieg choroby jest zwykle cięższy u płci męskiej. Ostatnio czerniak stał się najczęstszym nowotworem, na jaki chorują młode kobiety. Rekreacyjna, sporadyczna ekspozycja na słońce na przykład osób na co dzień spędzających czas w pomieszczeniach, a co z tego wynika, korzystających z kąpieli słonecznych tylko podczas wakacji, jest również czynnikiem ryzyka.
Do objawów budzących niepokój należą zmiany zachodzące w już istniejących znamionach: powiększenie się znamienia, zmiana jego kształtu, granic, zabarwienia, świąd, pieczenie w obrębie zmiany. Równie niepokojące jest pojawienie się nowego ogniska barwnikowego w niezmienionej skórze, zwłaszcza wykazującego cechy znamienia dysplastycznego (asymetria, nieregularne i nieostre granice, nieregularne zabarwienie, często nadżerka w obrębie znamienia). Leczenie czerniaków to przede wszystkim ich usuwanie chirurgiczne z marginesem zdrowej skóry, w razie potrzeby z usunięciem okolicznych węzłów chłonnych. W zmianach zaawansowanych i przerzutach stosuje się leczenie cytostatykami. Pacjenci po leczeniu podlegają dalszej obserwacji przez około 10 lat.
Warto podkreślić, że usunięcie znamienia w całości nigdy nie powoduje jego przemiany nowotworowej i powstania przerzutów. Jeżeli po prawidłowo wykonanym zabiegu chirurgicznym stwierdza się u chorego przerzuty, to znaczy, że usuwana zmiana była czerniakiem, który rozprzestrzenił się drogą naczyń limfatycznych i krwionośnych już przed zabiegiem.