Wpływ promieniowania UV na rośliny i organizmy wodne.

Wpływ promieniowania UV na rośliny i organizmy wodne.

Widzimy już jak cienka jest warstwa ozonu w naszej atmosferze. Ta cienka warstwa jednak jest gwarantem życia na ziemi. Ozon powstrzymuje zabójcze dla organizmów żywych promieniowanie ultrafioletowe. Promieniowanie ultrafioletowe jest częścią promieniowania widzialnego docierającego do ziemi ze słońca. Są to fale z zakresu 200 - 400 nm. Dzielimy e na trzy rodzaje: promieniowanie UVC, UVA, UVB. Zabójcze dla organizmów żywych jest promieniowanie rodzaju C. Jest ono niemal całkowicie pochłaniane przez ozonosferę. Zanik ozonosfery powoduje zwiększenie dawki promieni UV docierających do powierzchni ziemi. Promieniowanie to doprowadzi do zmian w całych ekosystemach zarówno lądowych jak i wodnych. Wzrost promieniowania nadfioletowego nie jest obojętny dla roślin, które w toku ewolucji, trwającej miliony lat, przystosowały się do sytuacji radiacyjnej jaka istnieje na Ziemi w rejonie ich wegetacji, toteż zmiana jakichkolwiek warunków budzi uzasadnione obawy. Z badań naukowców amerykańskich wynika, że około 2/3 gatunków roślin jest wyraźnie uczulona na promieniowanie nadfioletowe. Nadfiolet wpływa niekorzystnie na wzrost roślin, powierzchnię liści i suchą masę. Ostatnie obserwacje wykazały, że wzrost promieniowania UV przyczyniło się do zmniejszenia urodzajów pszenicy, sorga, groszku i uważa się, że zanik ilości ozonu o 10% spowoduje o tyle samo zmniejszenie się plonów wymienionych roślin. Promieniowanie ultrafioletowe bardzo niekorzystnie wpływa na rośliny lądowe. Większość gatunków uprawnych jest wrażliwa na to szkodliwe promieniowanie, a kiedy zanik ozonu pogłębi się wiele rolniczych krajów będzie mieć poważne problemy gospodarcze. Dociera ono nawet do kilkunastu metrów w głąb wody, niszcząc szczególnie delikatny fito i zooplankton. Jest to bardzo niekorzystne zjawisko ponieważ fitoplankton oceaniczny jest odpowiedzialny za pochłanianie znacznych ilości dwutlenku węgla, gazu odpowiedzialnego za powstawanie efektu cieplarnianego na naszej planecie. Plankton zarówno zwierzęcy jak i roślinny znajduje się na początku łańcucha pokarmowego w oceanie. Jego zanik odbije się niekorzystnie również na innych organizmach. Roślinny plankton naszych mórz i oceanów ma olbrzymie znaczenie dla całego życia ziemskiego jak również dla równowagi klimatycznej. Organizmy autotroficzne- tak nazywamy organizmy czerpiące energię ze światła słonecznego i pokrywające swe zapotrzebowanie na węgiel w drodze przyswajania CO2 -są początkiem łańcucha pokarmowego, na którego końcu znajduje się człowiek. Organizmy takie wiążą rocznie 100 miliardów ton CO2 z czego około 60 miliardów przypada na roślinny plankton morski. Morski łańcuch pokarmowy przebiega w następujących stadiach: fitoplankton - zooplankton - skorupiaki- i małe rybki- większe ryby ssaki morskie- człowiek. Sam fitoplankton wytwarza rocznie około 60 miliardów ton suchej masy. Jest to ilość wręcz niewyobrażalna, należy sobie jednak uświadomić, że biomasa przy przechodzeniu przez kolejne stopnie łańcucha pokarmowego ulega każdorazowo redukcji o blisko 90%. Oznacza to, że jedna tona fitoplanktonu prowadzi do 100 kilogramów zooplanktonu, ten z kolei do 10 kilogramów skorupiaków i małych rybek. Biomasa większych ryb, których konsumentem jest już człowiek wynosi w związku z tym tylko jeden kilogram. Jest to modelowy przykład pełnego łańcucha pokarmowego. Może on jednak ulec skróceniu, np. gdy większe zwierzęta (np.: wieloryby) żerują na zooplanktonie. Jest to eksperymentalnie udowodnione, że fitoplankton reaguje bardzo wrażliwie na wzrost promieniowania nadfioletowego.